زيور حسب آراستگى داشته ، ايشان را عار نباشد كه كلام آن قوم را نافذ دانسته ، مطيع و منقاد گردند ، به خلاف آن‌كه هرگاه به كمال ذاتى اتّصاف نداشته ، تسلّط او بىمعنى خواهد بود . و بايد كه پادشاه ، چنانچه به همهء اعضا و جوارح خود اعتماد دارد ، بر ايشان اعتماد داشته ، معتمد عليه خود داند ؛ و زبان طعن احدى را دربارهء ايشان ، كه از وجه غرض باشد ، مجال نبايد داد ، به شرط آن‌كه به نفس شريف خود هميشه در خلوات از احوال و اطوار ايشان اطّلاع مىگرفته باشند كه ظلمى به كسى وارد نسازند . و بايد كه وزير ، دانا و بافهم در امور شرايع و مطالب عرفيّه بوده ، با همّت عالى و عدل و انصاف و تجربه ، و خلق كريم ، و طبع جواد ، و منظر بهىّ ، و صبر جميل ، و فهم نزديك و غورى دور ، و سياقتى مأثور ، و قولى « 1 » بىدروغ ، و كلامى بافروغ ، بىطمع و خيانت در امور رعيّت ، و عملى منطبق به طاعت ، و تواضعى مقرون به مهابت ، و واقف از حساب و كتابت ، و به جزئيّات معرفت داشته ، عارف به مقادير طبقات خلايق باشند ، و موافق هريك سلوك نمايد ، و وقوف به مواضع توفير و تقصير و احوال ديوانى و عمارات داشته ، آنچه موافق مرتبهء « 2 » هر يك باشد به عمل رساند و به قول اضداد و حسّاد عمل ننمايند ، و خود ، آن مقدار ذكا و فهم داشته باشد كه امور سلطنت را به عمل آورده ، بذل جهد در كارها نمايند ، و طبع وقّادشان از تعدّى و ظلم ، مبرّا باشند ، و از نفسانيّت معرّا ، و صرفهء پادشاه و مرحمت به رعايا را [ 194 ] منظور دارند . محرّران اوراق سير و اخبار ، در دفاتر مشكين محابر آورده‌اند كه : پادشاهى بود ، به وزير خود فرمود كه : خزانهء مرا به معرض قرض دادن درآورده كه باعث نفعى

--> ( 1 ) . س : قول . ( 2 ) . س : وافق و مرتبه .